Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi’nde kamuoyuyla paylaşılan 2026–2030 Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı, ülkemizin yapay zekâ alanındaki gelecek vizyonunu ortaya koyan kapsamlı bir yol haritası olarak dikkat çekti. “Fark et, istifade et, üret ve yönet” başlıkları altında şekillenen eylem planı; toplumsal farkındalık, insan kaynağı, veri altyapısı, kamu hizmetleri, sanayi uygulamaları, girişimcilik, yerli model geliştirme, düzenleyici çerçeve ve uluslararası iş birlikleri gibi birçok stratejik alanı birlikte ele alıyor.
Türkiye’nin yapay zekâ teknolojilerinde yalnızca kullanıcı konumunda kalmaması; aynı zamanda bu teknolojileri geliştiren, uygulayan, yöneten ve küresel ölçekte değer üreten ülkeler arasında yer alması hedefleniyor. Bu doğrultuda hazırlanan eylem planı, dijital dönüşüm süreçlerinin toplumsal, ekonomik ve kurumsal boyutlarını kapsayan çok yönlü bir yaklaşım sunuyor. Plan kapsamında yapay zekânın kamu hizmetlerinden sanayiye, eğitimden sağlığa, tarımdan güvenliğe kadar geniş bir alanda etkin biçimde kullanılması amaçlanıyor.
Eylem planının ilk başlığı olan “fark et” ekseni, yapay zekâ teknolojilerinin toplumun tüm kesimleri tarafından doğru anlaşılmasını ve güvenli biçimde kullanılmasını hedefliyor. Bu kapsamda Ulusal Yapay Zekâ Okuryazarlığı Programı’nın hayata geçirilmesi, 81 ilde yapay zekâ okuryazarlığı atölyelerinin düzenlenmesi ve iki yıl içinde 5 milyon vatandaşa yapay zekâ eğitimi verilmesi planlanıyor. Ayrıca 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştirilmesi hedefleniyor. Bu çalışmalarla yapay zekânın yalnızca teknik uzmanların alanı olmaktan çıkarılarak öğrenciler, kamu çalışanları, özel sektör temsilcileri, girişimciler ve toplumun farklı kesimleri için erişilebilir bir yetkinlik alanına dönüştürülmesi amaçlanıyor.
Planın önemli başlıklarından biri de veri erişimi ve veri altyapısının güçlendirilmesi oldu. Sağlık, tarım, savunma ve elektronik ticaret başta olmak üzere stratejik alanlarda en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden kullanıma açılması hedefleniyor. Bu adımla araştırmacıların, girişimlerin ve kamu kurumlarının veri temelli yapay zekâ çözümleri geliştirmesine katkı sağlanması amaçlanıyor. Aynı zamanda kullanıcı haklarını koruyan, mahremiyet ve güvenlik ilkelerini gözeten, yatırımcılar için öngörülebilirlik sağlayan bir düzenleyici çerçevenin oluşturulması da planın temel unsurları arasında yer alıyor.
“İstifade et” başlığı altında yapay zekânın kamu ve sanayi başta olmak üzere farklı sektörlerde somut faydaya dönüştürülmesi öngörülüyor. Kamu, eğitim, sağlık, tarım, güvenlik, enerji ve akıllı üretim gibi alanlarda yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaştırılması planlanırken, e-Devlet’in yapay zekâ destekli kamu hizmetlerinin önemli uygulama alanlarından biri hâline getirilmesi hedefleniyor. Kamu yatırım programlarında yapay zekâ projelerine en az yüzde 2 pay ayrılması ve kamu kurumlarının yerli yapay zekâ çözümleri için ilk kullanıcı ve referans müşteri rolü üstlenmesi planlanıyor. Bu yaklaşımın, yerli girişimlerin ve teknoloji şirketlerinin ürünlerini sahada test etmelerine, geliştirmelerine ve ölçeklendirmelerine katkı sunması bekleniyor.
Yapay zekâ ekosisteminin gelişmesi için güçlü veri merkezi, bulut ve işlem gücü altyapısının da kritik öneme sahip olduğu vurgulanan planda, 2030 yılına kadar Türkiye’nin veri merkezi kurulu gücünün en az 1 gigavata çıkarılması hedefleniyor. Veri merkezi, bulut ve yapay zekâ altyapıları için en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirilmesi planlanıyor. Bu kapsamda veri merkezlerinin uluslararası standartlara uygunluğu, enerji verimliliği, güvenlik ve sürdürülebilirlik ilkeleri doğrultusunda hukuki düzenlemelerin yapılması öngörülüyor. Güçlü altyapı yatırımlarının, dijital egemenlik ve yerli teknoloji kapasitesi açısından önemli bir adım olacağı değerlendiriliyor.
Planın “üret” ekseni ise Türkiye’nin yapay zekâ alanında kendi teknolojilerini geliştiren ve ihraç edebilen bir ekosistem oluşturmasına odaklanıyor. Enerji ve altyapı açısından hazır yapay zekâ kampüslerinin oluşturulması, KOBİ’lere ve araştırmacılara hızlı prototipleme imkânı sunacak yapay zekâ büyüme bölgelerinin kurulması planlanıyor. Ulusal Yapay Zekâ Araştırma Fonu ile akademik ve teknolojik araştırmaların desteklenmesi, Yapay Zekâ Büyüme Fonu ile girişimlerin kurulması, büyümesi ve ölçeklenmesinin teşvik edilmesi hedefleniyor. Bu çerçevede Türkçe büyük dil modeli çalışmalarının dijital egemenlik hedefi doğrultusunda sürdürüleceği de ifade ediliyor.
Yerli ve millî yapay zekâ modellerinin geliştirilmesi, planın stratejik öncelikleri arasında yer alıyor. TÜBİTAK tarafından yürütülen yerli dil modeli çalışmaları, T3 Vakfı–Baykar iş birliği ve HAVELSAN tarafından geliştirilen büyük dil modeli projeleri bu alandaki önemli örnekler arasında gösteriliyor. Türkçenin zenginliğini merkeze alan, yerli ihtiyaçlara cevap verebilen ve farklı sektörlerde kullanılabilecek modellerin geliştirilmesiyle Türkiye’nin yapay zekâ alanındaki teknolojik bağımsızlığının güçlendirilmesi hedefleniyor.
Eylem planının “yönet” başlığı ise yapay zekâ teknolojilerinin güvenli, insan merkezli, öngörülebilir ve sürdürülebilir biçimde yönetilmesine odaklanıyor. Bu kapsamda uluslararası girişimcilere tek pencereden ve en fazla 30 iş günü içinde yol haritası sunulması, İstanbul’un yapay zekâ yatırımları ve girişimcilik açısından uluslararası vitrin hâline getirilmesi, Terminal İstanbul’un girişimciler ve küresel yatırımcılar için buluşma noktası olarak konumlandırılması hedefleniyor. Ayrıca OECD, G20 ve Birleşmiş Milletler gibi platformlarda insan merkezli yapay zekâ standartlarının belirlenmesine aktif katkı verilmesi amaçlanıyor.
Plan kapsamında Türk Devletleri Teşkilatı ile Türk dillerini kapsayan ortak büyük dil modeli geliştirilmesi de hedefler arasında yer alıyor. Bunun yanında en az 5 öncelikli sektörde düzenleyici deney alanlarının kurulması, yenilikçi yapay zekâ çözümlerinin kontrollü ortamlarda test edilmesine imkân sağlayacak. Eylemlerin takibi ve koordinasyonunda Ulusal Yapay Zekâ Kurulu’nun merkezi rol üstlenmesi öngörülürken, planın kamu kurumları, özel sektör, üniversiteler, araştırma merkezleri ve girişimcilik ekosisteminin ortak katkısıyla hayata geçirilmesi amaçlanıyor.
2026–2030 Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı’nın, ülkemizin dijital dönüşüm hedeflerine katkı sağlaması, yapay zekâ alanında nitelikli insan kaynağını güçlendirmesi, yerli ve millî teknolojilerin geliştirilmesine ivme kazandırması ve Türkiye’yi yapay zekâ çağının öncü ülkeleri arasında konumlandırması hedefleniyor.
KLU Yapay Zeka Ofisi YZO
